Boksshy Nurjan Kárimjanovtyń Astanadan Afınaǵa deıingi joly

1980 jyly Aqmola oblysy, San­dyq­taý aýdanynyń Shańtóbe aýy­lynda dúnıege kelgen Nurjan 9 ja­syn­da boks úıirmesiniń tabal­dy­ry­ǵynan attady. Jergilikti bapkerler Vladımır Kamashov pen Gennadıı San­dalovtyń qol astynda jattyǵyp, bul ónerdiń qyr-syryna ábden qa­nyq­ty. Arada eki jyl ótkende óz qa­tar­las­tary arasyndaǵy oblystyq jáne res­pýblıkalyq dodalarda top jara bas­tady. Bolaıyn dep turǵan balany jazbaı tanyǵan jeke bapkeri ári ómirdegi ustazy Vladımır Kamashov 1997 jyly shákirtin ertip, elordaǵa qonys aýdarýdy qup kórdi. Sebebi aýyldy jerge qaraǵanda iri qalanyń múmkindigi mol ǵoı.

1998 jyly Shymkentte jastar arasynda ótken Qazaqstan birinshi­li­gin­de qarsylas shydatpaǵan Nurjan Kárimjanov 60 keli salmaq dárejesiniń bas júldesin oljalady. Bul jeńis oǵan kúzde Býenos-Aıreste jalaýy jel­bireıtin álem birinshiligine jol ashty. Argentınanyń astanasynda qandasymyz 57 keli salmaqta synǵa túsip, jarty jolda súrindi. Negizi 1/8 fınalda ol Israel Peresten jeńilgen joq edi. Biraq tóreshilerdiń «óz jospary» boldy. Rıng qojaıynynyń yǵyna jyǵylǵan olar qazaqtyń ulyna kópe-kórineý qııanat jasady. Nátıjesinde jergilikti bylǵary qolǵap sheberleri arasynan jalǵyz Peres qana jeńis tuǵyrynyń eń bıik satysyna kóterildi.

1999 jyly Qazaqstan ulttyq qura­masyn jattyqtyrǵan Tursynǵalı Edilov jastardy kóptep tarta bas­tady. Solardyń biri – Nurjan Kárim­janov edi. 60 keli salmaq dáre­je­sin­de baq synap júrgen Rýslan Mýsı­nov, Aslan Egýbaev, О́mirjan Ábdirahmanov jáne Asan Seksenbaev syndy saıypqyrandardyń arasynan sýyrylyp shyqqan astanalyq óren halyqaralyq dodalarda el namysyn qorǵaýǵa laıyq ekenin tolyǵymen dáleldedi.

– Ulttyq komandanyń qataryna qabyl­danǵanymda qýanyshymda shek bol­ǵan joq, – dep bastady óz áńgimesin Nurjan. – Kúni keshe ǵana Bolat Jumadilov, Ermahan Ybraıymov, Nurjan Smanov syndy sańlaqtardyń ónerin tek teledıdardan ǵana ta­ma­shalaı­tyn edik. Al qazir olarmen bir zalda jattyǵyp, bir qonaqúıde tu­ryp aralas-quralas bolý qurmetine ıe boldyq. Ǵanıbet qoı! Sonymen qa­tar komandamyzdyń ardageri Serik О́mirbekovten kóp taǵylym aldyq. Serik aǵa bizden baqandaı 15 jas úl­ken. Kór­geni, kóńilge túıgeni mol. Eńbek­qor­lyǵy jaǵynan jalyndap turǵan jastardyń aldyn eki oraıdy. Keýdesin ulttyq namys kernep tur. Qazaqtyń naǵyz nar tulǵaly, ór minezdi azamaty. Mine, osyndaı juldyzdarmen birge jattyǵyp, birge júrgenniń arqasynda bizdiń býyn tez eseıdi.

1999 jyly Kárimjanov Azııa chempıonatynda óner kórsetý quqyǵyna ıe boldy. Tashkentte jalaýy jelbiregen jarystyń jalpy esebinde О́zbekstan quramasyn qalaı da birinshi orynǵa shyǵarýdy maqsat tutqan qazylar biz­diń jigitterge kóp qııanat jasady. Ony jankúıerler umyta qoıǵan joq. Nátıjesinde 12 salmaq dárejesi boıyn­sha ótken básekede otandastarymyz 11 júlde alǵanymen, sonyń ekeýi ǵana altyn edi. Tashkent tórinde ataq­ty Ermahan Ybyraıymov pen da­ryndy jas Nurjan Kárimjanov qa­na chempıondyq ataqqa qol jetkizdi. Osy tabysynyń arqasynda aıtýly boksshyǵa Sıdneı Olımpıadasyna jol ashyldy.

Ǵasyrlar toǵysynda alaýy tu­tan­­ǵan Olımpııa oıyndarynda Nur­jan Armenııa men Aýstralııa ókil­de­rin utqanymen, shırek fınalda ýkraı­nalyq Andreı Kotelnıkke ese jiberdi. Desek te tórtkúl dúnıeniń ár qıyrynan kil myqtylar jınalǵan osyndaı dúbirli dodanyń bel ortasyna jetý 20 jastaǵy jas boksshy úshin jaman nátıje emes edi.

2002 jyly Pýsanda uıymdas­ty­ryl­ǵan Azııa oıyndarynda astanalyq óren aldyna jan salmady. 63,5 keli salmaq dárejesinde judyryqtasqan Kárim­janov jartylaı fınalda sol kez­deri О́zbekstannyń namysyn qor­ǵaǵan qazaq boksshysy Baqyt Sársek­ba­evqa san soqtyrsa, aqtyq aıqasta pá­kis­tandyq Asqar Álı Shahty shań qaptyrdy.

2004 jyly Afına Olımpıadasynda Nurjannyń júlde alatynyna kúmán­dan­ǵandar kemde-kem edi. Olaı deýge negiz, sońǵy tórt jyl aralyǵynda ol talaı uly dúrmekterde ysylyp, buǵanasy ábden bekidi. Úlken tájirıbe mek­tebinen ótti. Joǵaryda atalǵan ja­rys­tardan bólek, Shyǵys Azııa, Orta­lyq Azııa, Afro-Azııa oıyndary, álem kýbogi, kóptegen halyqaralyq týr­nırler jáne Qazaqstan men Kýba qu­ra­malary arasynda birneshe márte uıym­dastyrylǵan matchtyq kezdesýlerde jeńimpaz da atandy, júldeli oryndardy da ıelendi.

Ejelgi Ellada elindegi jarystyń bas­tapqy básekelerinde Meksıka men Marokko boksshylarynan basym tús­ken Kárimjanov shırek fınalda bolgarııalyq Borıs Georgıevpen sheberlik baıqasty. Tarazy basy uzaq teńselgen jekpe-jek 20:18 esebimen qart qurlyq ókiliniń paıdasyna she­shil­di. Osy eki upaı qazaq jigitin Olımpıada júldesinen aıyrdy.

– Sıdneı men Afınada ótken Olım­pııa oıyndarynda qatysyp, eki re­tinde de jeńis tuǵyryna synyq-súıem qalǵanda súrindim. Árıne keý­de­de bir ókinish qaldy. Amal neshik, ǵa­lamdyq dodada jeńis tuǵyrynan qol bulǵaý baqyty maǵan buıyrmady. Alaıda soǵan kúıinip, óz-ózińdi eze ber­gennen eshteńe ózgermeıdi. Sodan keı­in bylǵary qolǵabymdy shegege ildim. Ol kezde jasym 25-ke de tol­ǵan joq. Árıne áli de birer jyl ju­dy­ryq­tasýyma bolatyn edi. Biraq Afına Olımpıadasynan keıin boks-
ke de­gen qushtarlyǵym kúrt kemidi. Bu­ryn­ǵydaı jattyǵý zalyna kelip, janymdy salyp daıarlanýǵa zaýqym soqpady. Onyń ústine otbasyly boldym, bala-shaǵa ósip keledi. Áke-sheshem qarapaıym zeınetkerler. Olar­ǵa qolǵabysymdy tıgizýim kerek. Osy­nyń bárin oı eleginen ótkize kele, jo­ǵa­rydaǵydaı qadamǵa bardym, – dep keıipkerimiz aqtaryla sóıledi.

Qysqasha baıandasaq, Astana tórinen aıbyndy arenalarǵa aqjoltaılap shyqqan boksshynyń júrip ótken joly osyndaı. Eń bastysy Nurjan Kárimjanovtyń salyp ketken sara joly osy óńirdiń jas órenderine juǵys­ty boldy. Kóp uzamaı-aq elor­da­lyq bylǵary qolǵap sheberleri kóp­tegen dúbirli dodalarda top jaryp, halyqtyń aq alǵysy men ystyq yqy­lasyna bólendi.

Ǵalym SÚLEIMEN,

«Egemen Qazaqstan»